Świadomy wybór także w odpoczynku – co oznacza, gdy miejsce posiada certyfikat zrównoważonego rozwoju oparty na GSTC?

Ale skąd możemy wiedzieć, czy miejsce noclegowe lub usługodawca rzeczywiście działa w sposób zrównoważony, a nie tylko wykorzystuje zielone oznaczenia jako chwyt marketingowy? W tym pomaga GSTC – Global Sustainable Tourism Council, międzynarodowy system kryteriów, który jest dziś najbardziej uznawanym profesjonalnym standardem certyfikacji zrównoważonego rozwoju w turystyce. Celem GSTC jest zapewnienie przejrzystych i wiarygodnych ram zarówno dla usługodawców, jak i podróżnych – a także stanowi podstawę dla inicjatyw takich jak Tavalyst, oceny zrównoważonego rozwoju Booking.com, Google czy Tripadvisor.

GSTC to niezależna, globalna organizacja, utworzona pod auspicjami ONZ, której celem jest zapewnienie wspólnego języka i ram dla certyfikacji zrównoważonego rozwoju. Sama nie certyfikuje, lecz na podstawie profesjonalnych kryteriów uznaje systemy, które spełniają międzynarodowo akceptowane standardy – takie jak Green Destinations, Good Travel Seal, Travelife, Bioscore czy EarthCheck.

System kryteriów GSTC opiera się na czterech głównych filarach:

1. Odpowiedzialne zarządzanie

Ocenia wewnętrzne zarządzanie organizacją i strategiczne zaangażowanie – w tym pomiar wyników środowiskowych, cele zrównoważonego rozwoju oraz zaangażowanie pracowników.

2. Aspekty środowiskowe

Obejmuje optymalizację zużycia energii i wody, redukcję odpadów, ograniczenie marnowania żywności oraz ochronę naturalnych siedlisk.

3. Szacunek dla wartości kulturowych

GSTC bierze pod uwagę, jak zachowywana jest lokalna kultura, tradycje, dziedzictwo architektoniczne oraz jak zapewniana jest wrażliwość kulturowa odwiedzających.

4. Odpowiedzialność społeczna

System ocenia również, w jakim stopniu usługodawca turystyczny przyczynia się do rozwoju lokalnej gospodarki, tworzenia miejsc pracy, równości społecznej i partnerstw.

Wiele osób uważa, że certyfikacja zrównoważonego rozwoju to po prostu „zielona etykieta”, którą można uzyskać dzięki kilku żarówkom LED lub papierowi z recyklingu. Rzeczywistość jest jednak znacznie bardziej złożona. System kryteriów GSTC, w zależności od tego, czy dotyczy destynacji, usług turystycznych, wydarzeń czy atrakcji, zawiera obecnie szczegółowe wymagania, które muszą spełnić usługodawcy lub destynacje. Oparte są one na czterech filarach (działalność gospodarcza, wpływ na środowisko, dziedzictwo kulturowe, odpowiedzialność społeczna) i każdy z nich wymaga szczegółowej dokumentacji, danych i praktycznych przykładów potwierdzających zgodność.

Proces certyfikacji to nie tylko zbieranie podpisów i oświadczeń, ale wielomiesięczna – a często wieloletnia – intensywna praca przygotowawcza. Obejmuje ona tworzenie strategii, szkolenie pracowników, angażowanie lokalnych partnerów, wdrażanie systemów monitoringu oraz audyty zewnętrzne. Organizacje certyfikujące uznane przez GSTC (takie jak Green Destinations, Bioscore, Travelife) mogą przyznać tytuł „GSTC Certified” tylko wtedy, gdy każdy punkt kryteriów został udokumentowany i zweryfikowany przez niezależnego audytora.

Proces ten jest tak szczegółowy, ponieważ celem nie jest legitymizowanie pozornych rozwiązań, lecz zapewnienie rzeczywistego, systemowego zrównoważonego rozwoju. Dlatego na świecie istnieje niewiele usługodawców lub destynacji, które rzeczywiście zasługują na oznaczenie „GSTC Certified” – ale tam, gdzie jest ono przyznane, gość może być pewien, że działalność nie tylko wygląda na zrównoważoną, ale faktycznie taka jest.

Helsinki na przykład od 2021 roku przygotowywało się do uzyskania certyfikacji, ale dopiero w marcu 2025 roku otrzymało tytuł GSTC Certified, jako pierwsze duże miasto na świecie. 

Celem Tavalyst jest przedstawienie tych profesjonalnych kryteriów w sposób bardziej zrozumiały i spójny na platformach turystycznych – na przykład w etykietach „Bardziej zrównoważone podróże” na Booking.com, które opierają się na systemie Tavalyst, a za którymi w dużej mierze stoją certyfikaty uznane przez GSTC. Oznacza to, że podróżny podczas rezerwacji rzeczywiście otrzymuje wiarygodne informacje o tym, w jakim stopniu i w jakich obszarach dane miejsce działa w sposób zrównoważony.

Celem systemu nie jest jedynie zbieranie „zielonych punktów”, ale także wspieranie stopniowego rozwoju gospodarzy – dlatego ci, którzy jeszcze nie posiadają pełnej certyfikacji, ale podejmują kroki w tym kierunku, również mogą być uwzględnieni w opcjach zaangażowanych w zrównoważony rozwój.

Wybierając miejsce noclegowe lub usługę turystyczną, która posiada certyfikat zrównoważonego rozwoju oparty na GSTC, tak naprawdę decydujesz się na system oparty na wiarygodnym zapleczu eksperckim. To pomaga ci wspierać swoim wydatkiem miejsce, które:

• podejmuje rzeczywiste działania w zakresie odpowiedzialności środowiskowej i społecznej,

• oferuje nie tylko spektakularne, ale i wartościowe doświadczenia,

• wzmacnia lokalną gospodarkę i społeczności, a nie tylko je obsługuje,

• przyczynia się do zachowania różnorodności kulturowej, jednocześnie edukując i uwrażliwiając.

W naszym kraju coraz więcej usługodawców dołącza do systemów uznanych przez GSTC, niezależnie od tego, czy są to miejsca noclegowe, organizatorzy wycieczek czy destynacje. Obecność na międzynarodowych platformach, „przewaga widoczności” Tavalyst oraz zdobycie zaufania świadomych podróżnych pokazują jedno: zrównoważony rozwój to już nie nisza, ale wymóg rynkowy.