"

Zrównoważona turystyka do 2030 roku – Jak wspólnie osiągnąć cele?

Turystyka jest często nazywana „przemysłem szczęścia” świata – doświadczenia, relaks, odkrywanie nowych miejsc. Jednak podczas gdy samoloty są pełne, a hotele notują kolejne rekordowe rezerwacje, w wielu miejscach na Ziemi coraz bardziej odczuwamy ciemne strony masowej turystyki: przeciążone ekosystemy, wypieranie lokalnych społeczności i gwałtowne zużycie zasobów naturalnych.

Na te wyzwania zwraca uwagę badanie opublikowane niedawno w Journal of Sustainable Tourism, w którym Alexandra Lavaredas, Filipa Campos, Giovana Goretti Feijó Almeida, Francisco Dias i Paulo Almeida przeanalizowali ponad 6200 artykułów naukowych dotyczących zrównoważonej turystyki.

Według ich wyników od 2015 roku jedynie 2,6% publikacji wyraźnie odnosi się do Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ (SDG). Ten odsetek jasno pokazuje, że choć znaczenie zrównoważonego rozwoju staje się coraz bardziej oczywiste, to jednak harmonia między dyskursem naukowym a globalnymi celami wciąż jest na wczesnym etapie.

To nie tylko luka naukowa – to także ostrzeżenie. Jeśli branża, badacze i podróżni nie dostosują swoich działań do globalnych celów zrównoważonego rozwoju, turystyka może pozostać źródłem problemów, a nie częścią rozwiązania. Dobrą wiadomością jest jednak to, że cele są jasno określone, metody dostępne, a każdy – od rządu, przez właścicieli obiektów noclegowych, po podróżnych – może przyczynić się do tego, by turystyka do 2030 roku stała się rzeczywiście motorem zrównoważonego rozwoju.

Gdzie skupienie – a gdzie braki?

Większość prac naukowych koncentruje się na SDG 12, który skupia się na odpowiedzialnej konsumpcji i produkcji – na przykład redukcji odpadów, efektywności zasobów, preferowaniu lokalnych produktów. Kolejnym jest SDG 8, który promuje tworzenie godnych miejsc pracy i wspieranie wzrostu gospodarczego, a następnie SDG 17, podkreślający znaczenie partnerstw. Tymczasem cele takie jak SDG 13 (działania na rzecz klimatu) czy SDG 14 (życie pod wodą) otrzymują znacznie mniej uwagi, mimo że skutki zmian klimatycznych i stan oceanów są kluczowe dla przyszłości turystyki.

Gdzie skupienie – a gdzie braki?

Równowaga trzech filarów

 Podstawą zrównoważonej turystyki są trzy ściśle powiązane filary: gospodarczy, społeczny i środowiskowy.

Z gospodarczego punktu widzenia turystyka powinna generować stabilne dochody, które pozostają na miejscu i wzmacniają lokalne przedsiębiorstwa, jednocześnie tworząc godne miejsca pracy dla członków społeczności.

Z perspektywy społecznej ważne jest, aby turystyka zachowywała i wzmacniała lokalną tożsamość kulturową, wspierała spójność społeczną oraz poprawiała jakość życia mieszkańców.

W kontekście środowiskowym kluczowe jest, aby działalność turystyczna chroniła zasoby naturalne, ograniczała zanieczyszczenia i utrzymywała zdrowie ekosystemów. Kiedy te trzy filary są w równowadze, turystyka może rozwijać się w sposób zrównoważony na dłuższą metę, oferując odwiedzającym autentyczne i wartościowe doświadczenia.

Równowaga trzech filarów

Co mogą zrobić podróżni?

Podróżni mogą wiele zrobić, wybierając świadomie lokalnych dostawców usług, co zmniejsza ślad ekologiczny łańcucha dostaw i bezpośrednio wspiera społeczności. Unikanie przeciążonych destynacji odciąża wrażliwe ekosystemy, a preferowanie zrównoważonych miejsc noclegowych zachęca do energooszczędnych, oszczędzających wodę i redukujących odpady praktyk. Ponadto wybór zielonych środków transportu – takich jak pociąg, autobus, rower czy komunikacja publiczna – również przyczynia się do zmniejszenia obciążenia środowiska.

Co mogą zrobić podróżni?

Turystyka ma bezpośredni wpływ na realizację wielu SDG – od tworzenia miejsc pracy, przez ochronę dziedzictwa kulturowego, po łagodzenie zmian klimatycznych. W nadchodzących latach kluczową rolę odegrają podmioty z branży, aby turystyka rzeczywiście stała się motorem zrównoważonego rozwoju, a nie jego przeszkodą.

Zrównoważony rozwój to nie abstrakcyjny cel, lecz suma naszych codziennych decyzji. Każda rezerwacja, każdy wybór destynacji, każda złotówka czy euro wydane na lokalne produkty mogą przyczynić się do lepszej przyszłości. Jeśli podmioty związane z turystyką – podróżni, usługodawcy i decydenci – będą działać wspólnie, zgodnie z celami na 2030 rok, turystyka może stać się nie tylko źródłem doświadczeń, ale także jednym z najważniejszych strażników przyszłości naszej planety i społeczności.

Lavaredas, A., Campos, F., Almeida, G.G.F. et al. Sustainable development goals in tourism research. Discov Sustain 6, 759 (2025). https://doi.org/10.1007/s43621-025-01587-x. LINK

Więcej artykułów

Pokaż wszystko

Nasi partnerzy



CROSSDEST Beeco Terület- és Településfejlesztők Magyarországi Egyesülete