Συνειδητή επιλογή και στην ξεκούραση – τι σημαίνει όταν ένα μέρος διαθέτει πιστοποίηση βιωσιμότητας βάσει GSTC;

Αλλά πώς μπορούμε να γνωρίζουμε αν ένα κατάλυμα ή πάροχος υπηρεσιών λειτουργεί πραγματικά με βιώσιμο τρόπο και δεν χρησιμοποιεί απλώς πράσινες ετικέτες ως διαφημιστικό τέχνασμα; Σε αυτό βοηθάει το GSTC – Global Sustainable Tourism Council, το διεθνές σύστημα κριτηρίων που αποτελεί σήμερα τη βάση για τις πιο ευρέως αποδεκτές πιστοποιήσεις βιωσιμότητας στον τουρισμό. Ο στόχος του GSTC είναι να παρέχει ένα διαφανές και αξιόπιστο πλαίσιο τόσο για τους παρόχους όσο και για τους ταξιδιώτες – και ταυτόχρονα να αποτελεί τη βάση για πρωτοβουλίες όπως οι αξιολογήσεις βιωσιμότητας του Tavalyst, του Booking.com, της Google ή του Tripadvisor.

Το GSTC είναι ένας ανεξάρτητος, παγκόσμιος οργανισμός που δημιουργήθηκε υπό την αιγίδα του ΟΗΕ με σκοπό να παρέχει κοινή γλώσσα και πλαίσιο για τις πιστοποιήσεις βιωσιμότητας. Δεν πιστοποιεί ο ίδιος, αλλά αναγνωρίζει, βάσει επαγγελματικών κριτηρίων, τα συστήματα που πληρούν τα διεθνώς αποδεκτά κριτήριά του – όπως το Green Destinations, το Good Travel Seal, το Travelife, το Bioscore ή το EarthCheck.

Το σύστημα κριτηρίων του GSTC βασίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

1. Υπεύθυνη λειτουργία

Αξιολογεί τη διαχείριση και τη στρατηγική δέσμευση του οργανισμού – συμπεριλαμβανομένης της μέτρησης της περιβαλλοντικής απόδοσης, των στόχων βιωσιμότητας και της συμμετοχής των εργαζομένων.

2. Περιβαλλοντικές πτυχές

Περιλαμβάνει τη βελτιστοποίηση της χρήσης ενέργειας και νερού, τη μείωση των αποβλήτων, τον περιορισμό της σπατάλης τροφίμων και την προστασία των φυσικών οικοτόπων.

3. Σεβασμός πολιτιστικών αξιών

Το GSTC λαμβάνει υπόψη πώς διατηρείται ο τοπικός πολιτισμός, οι παραδόσεις, η αρχιτεκτονική κληρονομιά και πώς διασφαλίζεται η πολιτιστική ευαισθησία των επισκεπτών.

4. Κοινωνική ευθύνη

Το σύστημα αξιολογεί επίσης το πόσο συμβάλλει ο τουριστικός πάροχος στην τοπική οικονομία, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στην κοινωνική ισότητα και στις συνεργασίες.

Πολλοί πιστεύουν ότι η πιστοποίηση βιωσιμότητας είναι απλώς μια «πράσινη ετικέτα» που μπορεί να αποκτηθεί με μερικές λάμπες LED ή ανακυκλωμένο χαρτί. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ πιο περίπλοκη. Το σύστημα κριτηρίων του GSTC, ανάλογα με το αν πρόκειται για προορισμό, πάροχο τουριστικών υπηρεσιών, εκδήλωση ή αξιοθέατο, περιλαμβάνει συγκεκριμένες απαιτήσεις που πρέπει να πληρούνται. Αυτές βασίζονται σε τέσσερις πυλώνες (οικονομική λειτουργία, περιβαλλοντικές επιπτώσεις, πολιτιστική κληρονομιά, κοινωνική ευθύνη) και για κάθε έναν απαιτείται λεπτομερής τεκμηρίωση, δεδομένα και πρακτικά παραδείγματα.

Η διαδικασία πιστοποίησης δεν αφορά μόνο τη συλλογή υπογραφών και δηλώσεων, αλλά είναι μια εντατική προετοιμασία που διαρκεί μήνες – ή ακόμα και χρόνια. Περιλαμβάνει τη στρατηγική σχεδίαση, την εκπαίδευση του προσωπικού, τη συμμετοχή τοπικών εταίρων, την εισαγωγή συστημάτων παρακολούθησης και εξωτερικούς ελέγχους. Οι οργανισμοί πιστοποίησης που αναγνωρίζονται από το GSTC (όπως το Green Destinations, το Bioscore, το Travelife) μπορούν να απονείμουν τον τίτλο «GSTC Certified» μόνο εάν έχουν αποδείξει ότι πληρούν κάθε κριτήριο και αυτό έχει ελεγχθεί από ανεξάρτητο ελεγκτή.

Αυτή η διαδικασία είναι τόσο λεπτομερής, επειδή ο στόχος δεν είναι η νομιμοποίηση επιφανειακών λύσεων, αλλά η πραγματική, συστημική βιωσιμότητα. Γι’ αυτό σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχουν λίγοι πάροχοι ή προορισμοί που δικαιούνται πραγματικά να χρησιμοποιούν την ένδειξη «GSTC Certified» – αλλά όσοι φτάνουν σε αυτό το επίπεδο, προσφέρουν στους επισκέπτες τη βεβαιότητα ότι δεν φαίνονται μόνο πράσινοι, αλλά είναι πράσινοι.

Το Ελσίνκι, για παράδειγμα, ξεκίνησε το 2021 τη διαδικασία για την απόκτηση της πιστοποίησης, αλλά την έλαβε μόλις τον Μάρτιο του 2025, ως η πρώτη μεγάλη πόλη στον κόσμο. 

Ο στόχος του Tavalyst είναι να παρουσιάσει αυτά τα επαγγελματικά κριτήρια με πιο κατανοητό και ενιαίο τρόπο στις ταξιδιωτικές πλατφόρμες – όπως οι ετικέτες «Πιο Βιώσιμη Ταξιδιωτική Επιλογή» του Booking.com, που βασίζονται στο σύστημα του Tavalyst και στις πιστοποιήσεις που αναγνωρίζονται από το GSTC. Αυτό σημαίνει ότι ο ταξιδιώτης, κατά την κράτηση, λαμβάνει πραγματικά αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με το πόσο και σε ποιους τομείς λειτουργεί βιώσιμα το κατάλυμα.

Ο στόχος του συστήματος δεν είναι απλώς η συλλογή «πράσινων πόντων», αλλά η υποστήριξη της σταδιακής ανάπτυξης των παρόχων – έτσι, ακόμη κι εκείνοι που δεν έχουν πλήρη πιστοποίηση αλλά κάνουν βήματα προς τη βιωσιμότητα, μπορούν να εμφανίζονται ως επιλογές με δέσμευση στη βιωσιμότητα.

Όταν επιλέγεις ένα κατάλυμα ή μια τουριστική υπηρεσία που διαθέτει πιστοποίηση βιωσιμότητας βασισμένη στο GSTC, ουσιαστικά επιλέγεις ένα σύστημα που βασίζεται σε αξιόπιστη επαγγελματική βάση. Αυτό σε βοηθά να υποστηρίξεις με τα χρήματά σου έναν χώρο που:

• λαμβάνει ουσιαστικά μέτρα για την περιβαλλοντική και κοινωνική ευθύνη,

• προσφέρει όχι μόνο εντυπωσιακές αλλά και ουσιαστικές εμπειρίες,

• ενισχύει την τοπική οικονομία και κοινότητες, αντί να τις εκμεταλλεύεται,

• συμβάλλει στη διατήρηση της πολιτιστικής πολυμορφίας, ενώ παράλληλα εκπαιδεύει και ευαισθητοποιεί.

Στη χώρα μας, όλο και περισσότεροι πάροχοι εντάσσονται σε συστήματα που αναγνωρίζονται από το GSTC, είτε πρόκειται για καταλύματα, διοργανωτές περιηγήσεων ή προορισμούς. Η εμφάνιση στις διεθνείς πλατφόρμες, τα «πλεονεκτήματα ορατότητας» του Tavalyst και η εμπιστοσύνη των συνειδητοποιημένων ταξιδιωτών δείχνουν ότι: η βιωσιμότητα δεν είναι πλέον εξειδικευμένο ζήτημα, αλλά απαίτηση της αγοράς.